Kermiskoers is erfgoed

Beste King, KOM-jager, wielerliefhebber en sympathisant,

Net toen ik de pen op papier zette voor deze tiende nieuwsbrief, haalde de actualiteit ons in. Het Nieuwsblad, en later overgenomen door zowat alle sportmedia, meldde vorige week dat er een officiële aanvraag is ingediend om van de kermiskoers Vlaams cultureel erfgoed te maken. Een bittere noodzaak, want de cijfers liegen niet: waar er in de jaren ’70 nog zo’n 200 profkermiskoersen op de kalender stonden, blijven er daar vandaag de dag nog amper negentien van over. Ook de reguliere kermiskoers, voor de liefhebbers, staat al jaren onder druk.

Tegelijkertijd lanceerde de organisatie van het BK in Huldenberg, ons sportieve hoofddoel van dit seizoen, een dringende oproep voor seingevers. Het tekent de tijd waarin we koersen. Het sociale weefsel in Vlaanderen verandert en er hangt een zweem van crisis over onze volkssport. De kermiskoers, die unieke discipline gekenmerkt door explosiviteit, techniciteit en de typische Vlaamse ambiance, kwijnt weg in een nochtans groeiende wielerbelevingswereld. De koers snakt naar zuurstof, naar initiatief, maar bovenal naar gepassioneerde vrijwilligers.

De wielerman van Merchtem

Zo iemand is Joris Mannaert. Hij is de verpersoonlijking van het wielrennen in Merchtem en omstreken. Als oud-jeugdrenner, voorzitter van wielerclub De Reedijk en de man die wielerrennersclub Thielemans reanimeerde en succesvol maakte, stroomt de koers door zijn aderen.

Joris, nu 60 jaar jong, komt uit een echte wielerfamilie: zijn oudere broer Eric én schoonbroer koersten, zijn zoon Niels gaf het beste van zichzelf en werd daarna ploegleider, en inmiddels is ook de toekomst verzekerd: kleinzoon Mil verdedigt de familie-eer op de BMX. Hij is een grote supporter van onze kopman Rutger Wouters.

Zelf koerste Joris in de jaren ’80, van de nieuwelingen tot zijn 22ste. Een vroegtijdig einde door diabetes dwong hem van de fiets. In die tijd maakten de noodzakelijke inspuitingen topsport onmogelijk. Wat toen een barrière was, is vandaag, mede door het pionierswerk van wielerteam en gelijknamig bedrijf Novo Nordisk, gelukkig geen hindernis meer. Het is een mooi voorbeeld van hoe innovatie de sport die we zo liefhebben sterker maakt. Wielrennen met een impact.

Van Volkscafé tot Erfgoed

Wielerclub De Reedijk, vernoemd naar het iconische Merchtemse volkscafé, werd in 1984 opgericht door de broers van Joris. Het doel? Joris financieel steunen en hem een thuiswedstrijd bezorgen. Wat begon met een eetfestijn groeide uit tot een vaste waarde. Na de carrière van Joris ondersteunde de club Bart Heirewegh tot hij prof werd. Een ingeweken Merchtemnaar in het profpeloton! Hierna kon Bart financieel zelfstandig zijn dromen najagen en kon Wielerclub De Reedijk zich volledig toeleggen op het inrichten van kermiskoersen.

Vandaag de dag staat de teller van De Reedijk op maar liefst 80 georganiseerde wedstrijden, waaronder de finale van de Ronde van Vlaams-Brabant en het Vlaams-Brabants kampioenschap. In zijn huidige format: twee kermiskoersen, op 1 mei en 21 juli en een ploegentijdrit (TTT) op 17 augustus in de funcategorie voor de lokale Merchtemnaren. De kermiskoersen worden verreden op een lokaal parcours binnen de dorpsgrenzen, in meerdere ronden en worden gekenmerkt door een uitgesproken lokale sfeer. Het is de "rock-’n-roll" van de koers, zoals de Nederlandse schrijver Mark De Bruijn het zo treffend omschrijft: een apart circuit met een eigen sfeer en een tikkeltje absurditeit.

café De Reedijk te Merchtem

De Prijs van de Passie

Organiseren is anno 2026 geen sinecure. Ook in de regio verdwijnen steeds meer en meer organisaties. Veel inrichters waren al een dagje ouder en hielden het na corona voor bekeken. Het sociale karakter, de verbondenheid met het dorp en de typische Vlaamse ambiance zijn de onderscheidende elementen die Joris laten doorzetten.

Voor het organiseren van de koers in Merchtem zijn er ongeveer 50 seingevers nodig. Zonder signaalgevers geen koers.  Die rekenen op een vrijwilligersvergoeding van om en nabij de 35-40 euro en een drankje en pistolet. Het optrommelen is door de jaren heen veranderd. Waar vroeger vrijwilligers klaarstonden in het café, gebeuren er nu onderhandelingen met seingeversgroepen zoals ‘Klein Brabant’.

Het totale budget per wedstrijd bedraagt minimaal €4.000. De wielerbond, in deze Cycling Vlaanderen, is hierbij niet altijd de meest transparante partner. Zo zien inrichters niet hoeveel renners en welke namen er ingeschreven staan voor hun wedstrijd. Van het inschrijvingsgeld (€10) gaat de helft direct naar de bond. Komen renners niet opdagen? Dan strijkt de bond de boete op, terwijl de inrichter geen euro recuperatie ziet.

Joris’ club draait op vrijwilligers en op vrijwillige basis. De verbinding met de gemeente en de gemeenschap is de beloning. Het sociale leven van Merchtem komt die dagen samen. Ook een perfect verlopen wedstrijddag geeft enorm veel voldoening. Het bestuur bestaat uit negen bestuursleden die het werk verdelen. Ze hebben een open kijk en staan klaar voor nieuwe inbrengen. Zo konden bestuursleden Frank Verjans en zijn partner Sabrina op 21 juli een tweede wedstrijd doorduwen. De dames-nieuwelingen en -junioren krijgen er de kans om voor de bloemen te strijden in de afwachtingswedstrijd voor de amateurs/elite twee (onze categorie).

Dubbel feest op 1 Mei

Vernieuwing is ook de link tussen de Kings en Joris. Hij werd in 2012 gevraagd om de Thielemans wielrennersclub te delegeren. Hij was de meest voor de hand liggende persoon om de sleutels van de club aan te overhandigen. Na enkele moeilijke jaren zette hij de ploeg op de wielerkaart. Joris gaf respect aan ieder individu: hij probeerde eerst de mens achter de renner te kennen alvorens hij er een collectief van maakte. Als vriendengroep schuimden ze de regionale wedstrijden af en trokken ze samen meer dan eens aan het langste eind.

In het najaar van 2025 droeg Joris de club Thielemans over aan de Kings. Alle renners maakten mee de overstap. Onder het bewind van Wesley Van Dyck en Kevin Callebaut ging dit regionale project op in de infrastructuur van de 'aandachtseconomie'. Het brengt de sport naar het internet waarbij succes het talent vereist om wat je maakt te doen flitsen. Want boeit het niet, dan scrolt het publiek door naar andere en betere content op hun smartphone. We gebruiken de kracht van sociale media om onder andere de kermiskoers weer sexy te maken voor een nieuw publiek. Het is ons antwoord op de zogenaamde crisissfeer: de koers moderniseren zonder haar ziel en tradities te verliezen. Het is dan ook symbolisch dat ons Kingsproject precies één jaar bestaat op de dag dat de koers in Merchtem wordt gereden. Alle wegen lopen mooi samen!

Uitnodiging

En wie jarig is, trakteert. We organiseren een hospitality-evenement voor al onze partners en leden tijdens de koers in Merchtem. Kom samen met ons de sfeer van de kermiskoers proeven en onze renners aanmoedigen. Joris zegt met een kwinkslag: "Het wielerseizoen voor liefhebbers begint pas écht op 1 mei." Wij sluiten ons hier bij aan, gezien we nog wachten op die eerste wegoverwinning. Hoewel er nog nooit een renner van de eigen club won op 1 mei in Merchtem, gaan we daar dit jaar verandering in proberen brengen.

Afspraak nu vrijdag. Kom mee genieten van de koers in haar meest pure vorm.

Laten we samen het erfgoed levend houden.

Sooi